आकाशगंगांची टक्कर झाली नाही...
तरीही कृष्णविवर अब्जपट मोठे झाले!
मग त्यांना "अन्न" कोण पुरवत होते?
याच प्रश्नाने जगभरातील खगोलशास्त्रज्ञांची झोप उडवली आहे.
अनेक दशकांपासून विज्ञानात एक सिद्धांत मान्य होता. दोन आकाशगंगा एकमेकांवर आदळल्या की त्यातील वायू आणि धूळ केंद्राकडे वाहू लागतात. हा पदार्थ कृष्णविवरात पडतो आणि ते वेगाने वाढते.
सर्व काही अगदी तर्कशुद्ध वाटत होते.
पण मग काही शांत, एकाकी आकाशगंगांचा अभ्यास झाला...
या आकाशगंगांची आजवर कोणत्याही दुसऱ्या आकाशगंगेशी टक्करच झाली नव्हती.
म्हणून त्यांच्या केंद्रातील कृष्णविवरे लहान असायला हवी होती.
पण प्रत्यक्षात जे दिसले, त्याने शास्त्रज्ञच चकित झाले!
त्या आकाशगंगांमध्येही सूर्यापेक्षा अब्जपट मोठी कृष्णविवरे सापडली.
म्हणजेच इतकी वर्षे आपण समजत होतो, ती कहाणी पूर्ण नव्हती.
मग खरे उत्तर काय?
हे शोधण्यासाठी शास्त्रज्ञांनी संगणकात संपूर्ण विश्वच तयार केले. विश्वाची अब्जावधी वर्षांची उत्क्रांती संगणकावर चालवली आणि प्रत्येक कृष्णविवरापर्यंत पदार्थ कसा पोहोचतो, याचा मागोवा घेतला.
निकाल धक्कादायक होता.
केवळ सुमारे ३५ टक्के कृष्णविवरांची वाढ आकाशगंगांच्या टकरीमुळे होत होती.
काही संगणकीय मॉडेल्समध्ये हा आकडाही फक्त १५ टक्के निघाला!
म्हणजे किमान ६५ टक्के कृष्णविवरे दुसऱ्याच एखाद्या मार्गाने वाढत होती.
विज्ञानात यालाच मोठा "टर्निंग पॉइंट" म्हणतात.
एखादा सिद्धांत चुकीचा ठरला, म्हणजे संशोधन संपले असे नसते.
उलट तेव्हाच खरी शोधयात्रा सुरू होते.
आता जगभरातील संशोधक एका नव्या प्रश्नाचे उत्तर शोधत आहेत...
आकाशगंगेच्या आत अशी कोणती अदृश्य प्रक्रिया चालते, जी अब्जावधी वर्षे कृष्णविवराला सतत "अन्न" पुरवत राहते?
या प्रश्नाचे उत्तर मिळाले, तर कदाचित आकाशगंगांच्या जन्मापासून त्यांच्या मृत्यूपर्यंतचा संपूर्ण इतिहासच नव्याने लिहावा लागू शकतो.
आणि पुढील भागात आपण याच रहस्याचा पडदा उघडणार आहोत.
आकाशगंगेच्या आत असे काय घडते, की कोणतीही टक्कर न होता कृष्णविवर सतत वाढत राहते?
तुमच्या मते, विश्वातील सर्वांत मोठी शक्ती कोणती असेल—टक्कर, गुरुत्वाकर्षण की अजून एखादी अदृश्य प्रक्रिया?
©संतोष कारखानीस
#कृष्णविवर #BlackHole #विश्वरहस्य #खगोलशास्त्र #विज्ञानमराठीत
No comments:
Post a Comment